Susza 2026 a nawożenie zbóż – czy ograniczać azot?

W wielu gospodarstwach pojawia się dziś dokładnie to samo pytanie: czy przy obecnej suszy dalsze nawożenie zbóż ma jeszcze sens? Brak regularnych opadów, wysokie temperatury i coraz większa niepewność dotycząca plonów sprawiają, że część rolników zaczyna ograniczać dawki nawozów azotowych. Problem w tym, że zbyt mocne cięcie nawożenia może okazać się równie kosztowne jak sama susza.

Jak więc podejść do nawożenia zbóż w czasie niedoboru wody? Czy mocznik nadal ma sens? Kiedy lepiej sprawdzi się saletra amonowa? I dlaczego podczas suszy jeszcze większego znaczenia nabiera potas?

Dlaczego susza obniża skuteczność nawożenia azotowego?

Nawożenie azotowe zbóż jest silnie uzależnione od wilgotności gleby. Bez odpowiedniej ilości wody rośliny mają ograniczoną możliwość pobierania składników pokarmowych, a efektywność nawozów wyraźnie spada.

Największy problem pojawia się szczególnie na glebach lekkich i przesuszonych, gdzie:

• azot wolniej przemieszcza się w glebie,
• system korzeniowy pracuje mniej efektywnie,
• rośliny przechodzą w stres,
• spada tempo wzrostu zbóż.

W praktyce oznacza to, że nawet dobrze wykonane nawożenie może nie przynieść oczekiwanego efektu, jeśli po aplikacji nawozu przez dłuższy czas nie pojawią się opady.

Mocznik czy saletra podczas suszy?

To obecnie jedno z najczęściej zadawanych pytań przez rolników planujących kolejne dawki azotu pod pszenicę, pszenżyto czy jęczmień.

Mocznik 46% N nadal pozostaje jednym z najpopularniejszych nawozów azotowych ze względu na wysoką koncentrację azotu i korzystny koszt składnika.

Jednak podczas suszy trzeba pamiętać, że:

• mocznik działa wolniej,
• potrzebuje wilgoci do przemian w glebie,
• przy wysokich temperaturach i braku opadów jego efektywność może być opóźniona.

Dlatego wielu rolników obserwuje dziś sytuację pogodową znacznie dokładniej niż jeszcze kilka lat temu. Coraz częściej decyzja o wysiewie mocznika uzależniana jest od prognozowanych opadów.

Mimo to mocznik granulowany nadal może być bardzo dobrym rozwiązaniem:

• na stanowiskach z większym zapasem wilgoci,
• przy zapowiadanych opadach,
• w gospodarstwach nastawionych na optymalizację kosztu 1 kg azotu.

Dużym zainteresowaniem cieszy się obecnie także mocznik w big bagach, szczególnie w większych gospodarstwach kupujących nawozy całosamochodowo.

Saletra amonowa – szybsze działanie w trudnych warunkach

Saletra amonowa zwykle działa szybciej niż mocznik, dlatego w warunkach niedoboru opadów wielu rolników traktuje ją jako bezpieczniejsze rozwiązanie pod kolejne dawki nawożenia zbóż.

Największe zalety saletry podczas suszy:

• szybsza dostępność azotu,
• lepsze wykorzystanie krótkich okresów wilgoci,
• dynamiczniejsze działanie po opadach.

W praktyce właśnie dlatego saletra amonowa często wykorzystywana jest tam, gdzie plantacja nadal ma wysoki potencjał plonowania i liczy się szybka reakcja roślin.

Jest jeszcze saletrzak – może on?

Alternatywą dla klasycznej saletry amonowej może być również saletrzak, np. DosCAN 27% N, który w wielu gospodarstwach wykorzystywany jest szczególnie na stanowiskach wymagających bardziej stabilnego i nieco łagodniejszego działania azotu. Dzięki zawartości wapnia i magnezu saletrzak może dodatkowo wspierać kondycję gleby oraz rozwój systemu korzeniowego zbóż.

W warunkach stresu wodnego część rolników zwraca uwagę także na mniejsze ryzyko „gwałtownego” działania nawozu w porównaniu z wysokimi dawkami saletry amonowej. Saletrzak 27% N dobrze sprawdza się zarówno pod pszenicę, jak i pozostałe zboża ozime i jare, szczególnie przy nawożeniu pogłównym wykonywanym w mniej stabilnych warunkach pogodowych.

Czy podczas suszy warto ograniczać dawki azotu?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich gospodarstw. Największym błędem jest dziś podejmowanie decyzji wyłącznie na podstawie kilku dni bez opadów.

Przed ograniczeniem nawożenia warto ocenić:

• stan plantacji,
• potencjał plonowania,
• klasę gleby,
• rozwój systemu korzeniowego,
• prognozy pogody,
• dotychczasowe nawożenie.

Kiedy ograniczenie azotu może mieć sens?

• bardzo słabe i przesuszone stanowiska,
• plantacje o niskim potencjale,
• widoczne objawy silnego stresu wodnego,
• brak rokowań na poprawę warunków.

Kiedy nie warto zbyt mocno ciąć nawożenia?

• dobre stanowiska,
• gleby utrzymujące wilgoć,
• dobrze rozbudowane łany,
• zapowiadane opady,
• wysoki potencjał plonowania.

W wielu przypadkach zbyt mocne ograniczenie nawożenia azotowego może obniżyć plon bardziej niż sama susza.

Potas podczas suszy ma większe znaczenie niż wielu rolników zakłada

W czasie niedoboru wody ogromnego znaczenia nabiera nie tylko azot, ale również nawożenie potasem.

Potas odpowiada m.in. za:

• gospodarkę wodną roślin,
• odporność na stres,
• lepsze wykorzystanie azotu,
• ograniczenie skutków suszy,
• poprawę kondycji zbóż.

Dlatego nawożenie zbóż potasem wraca dziś do centrum zainteresowania wielu gospodarstw.

Najczęściej wykorzystywanym nawozem pozostaje sól potasowa 60%, czyli chlorek potasu, stosowany zarówno pod zboża ozime, jak i jare.

W praktyce wielu rolników zauważa, że dobrze odżywione potasem plantacje znacznie lepiej radzą sobie podczas okresowych niedoborów opadów.

Coraz więcej gospodarstw ostrożniej planuje zakupy nawozów

Obecna sytuacja sprawia, że rolnicy coraz częściej:

• dzielą nawożenie na kilka etapów,
• obserwują prognozy pogody przed zakupem,
• dokładniej analizują koszt 1 kg składnika,
• ograniczają nadmierne ryzyko,
• szukają nawozów dostępnych od ręki.

Duże znaczenie ma również możliwość elastycznego zakupu nawozów – zarówno w mniejszych ilościach, jak i całosamochodowo.

Na platformie eAgro.pl dostępne są m.in.:

• mocznik granulowany,
• mocznik 46% N,
• sól potasowa 60% K₂O.

Cała oferta dostępna jest na platformie zakupowej.

Podsumowanie

Susza w 2026 roku ponownie pokazuje, jak mocno efektywność nawożenia zbóż zależy od warunków pogodowych. Ograniczanie dawek azotu może być uzasadnione na części stanowisk, ale zbyt duże cięcia często prowadzą do spadku plonów i pogorszenia jakości ziarna.

Dlatego decyzje dotyczące nawożenia warto opierać nie tylko na aktualnej pogodzie, ale przede wszystkim na:

• stanie plantacji,
• potencjale plonowania,
• rodzaju gleby,
• dostępności wilgoci,
• ekonomice produkcji.

W warunkach stresu wodnego jeszcze większego znaczenia nabiera także odpowiednie nawożenie potasem oraz właściwy dobór formy azotu – szczególnie pomiędzy mocznikiem a saletrą amonową.